DARLANMA - KORKMA | BİZİMLE İRTİBATA GEÇ

İşçinin Hukuk Köşesi

Boyun Eğme dergisinde her hafta düzenli olarak yayınlanan İşçinin Hukuk Köşesi’nde bu hafta zincir market emekçilerinin sorularına yer verildi.

Aslında işten saat 18.00’de çıkmam gerekiyorken pandemi sürecinde neredeyse saat 20.00’ye kadar çalıştırılmaktayım. Fazla mesailerimi nasıl talep edebilirim?

Fazla mesai ücretiniz eksik yatıyor veya hiç ödenmiyorsa, çalışmaya devam ederken veya işten ayrıldıktan sonra arabulucu ve dava açma yollarına başvurarak ödenmesini talep etmeniz mümkündür. Tüm ücret alacaklarınız için zamanaşımı süresi başvuru tarihinizden geriye doğru 5 yıldır. Yasal yollara başvurduğunuzda fazla mesai alacağınızın varlığını sizin ispat etmeniz gerekir. Bu nedenle işe giriş çıkış saatlerinizi ispat eden her türlü kanıtı saklamalı ve bordronuzu imzalamadan önce iyice okuyarak yanıltıcı şekilde düzenlenmiş olan bordroyu imzalamamalısınız.

Önemle belirtmek gerekir ki fazla mesai alacaklarının ödenmemesi veya eksik ödenmesi işçi bakımından haklı fesih sebebi olabileceği gibi İş Kanunu’nun 34. Maddesi kapsamında iş görmekten kaçınma hakkının da konusu olabilecektir.

Molaya çıkmamız da sınırlandırılıyor. Aslında bir saat mola kullanmamız gerekiyorken yoğunluktan yarım saat olarak kullanıyoruz. Bu sürelerin ücretini nasıl alabilirim? 

Dinlenme hakkınız anayasal haklardandır. Yani siz isteseniz bile bu haktan vazgeçemezsiniz. İşçiler mola sürelerini serbestçe, ister işyerinde ister işyeri dışında geçirebilir. Bu sürelerde işyerinde bulunmaya zorlanamayacağınız gibi ne sebeple olursa olsun bu süreler sınırlandırılamaz.

Ancak mola sürelerinin sınırlandığını ispat etme yükümlülüğü ne yazık ki işçiye aittir. Bu nedenle öncelikle mola sürenizin azaltılmasına izin vermemelisiniz. Her şeye karşın mola süreniz kısaltılıyorsa; bu yöndeki uygulama ve baskıyı arkadaşlarınızla birlikte tutanak altına alıp imzalayabilir ve durumu kanıtlayan her türlü delili saklayabilirsiniz. Bu tutanak veya deliller ileride mola sürelerinin ücretini talep etmek başta olma üzere haklarınızın korunmasında kullanılabilecektir.

Hafta sonu vardiyalı çalışmamız gerekiyorken bütün personel tüm gün çalışıyoruz. Bu uygulama karşısında haklarımı nasıl kullanabilirim?

Söz ettiğiniz vardiya sistemi değişikliği, işçinin dinlenme hakkını da azaltacak şekilde çalışma koşullarında esaslı değişiklik kapsamında değerlendirilmelidir. İş Kanunu’nun 22. Maddesi;

“İşveren, iş sözleşmesiyle veya iş sözleşmesinin eki niteliğindeki personel yönetmeliği ve benzeri kaynaklar ya da iş yeri uygulamasıyla oluşan çalışma koşullarında esaslı bir değişikliği ancak durumu işçiye yazılı olarak bildirmek suretiyle yapabilir. Bu şekle uygun olarak yapılmayan ve işçi tarafından altı iş günü içinde yazılı olarak kabul edilmeyen değişiklikler işçiyi bağlamaz. şeklindedir. Buna göre vardiyalı çalışılmaktayken tüm gün çalışmaya geçilmesi kararına yazılı onay vermeyen bir işçinin bu karara uyma mecburiyeti yoktur. İçinde bulunduğumuz salgın sürecinde değişikliğe uymadığınız gerekçesiyle işten çıkarılmanız ise hukuka aykırı olacaktır.

Öte yandan vardiyalı sistem değiştirilerek daha fazla saatlerle çalışmaya başlatıldıysanız fazla mesai ücreti alacaklarınızı ilk sorunun yanıtındaki hususları gözeterek talep etmeniz mümkündür.

Sözleşmemde görev yeri değişikliğini önceden kabul etmiş olduğum ileri sürülerek, yaşadığım yerden çok uzakta olan bir market şubesinde çalışmaya zorlanıyorum. Bu durumda ne yapabilirim? 

İşe girerken yaptığınız sözleşmede başka şubede çalışmayı önceden yazılı olarak kabul etmiş olsanız bile şube değişikliği için geçerli bir neden olmaksızın, kötü niyetli olarak ve iş koşullarınızı zorlaştıracak şekilde görev yeriniz değiştirilmek isteniyorsa bu değişiklik sizi yine de bağlamayacaktır.

Bu durumda yapmanız gereken; öncelikle görev yeri değişikliğinin iş koşullarınızı olumsuz yönde etkilediğini ve bu değişikliği kabul etmediğinizi nedenleriyle birlikte açıkça ve yazılı olarak patrona bildirmektir. Buna rağmen işten çıkarılacak olursanız; koşulları varsa yasal yollardan işe iade başvurusu yapmalısınız. Öte yandan işe iade talebiniz yoksa yine yasal yollardan kıdem ve ihbar tazminatınızı da talep edebilirsiniz.

Kasa/sayım açıkları veya mağazadaki kırık/imha ürünlerin bedeli ücretimden kesilebilir mi?

Zararın nasıl meydana geldiği ve zarara neyin sebep olduğunun açıkça bilinmediği bu tür durumlarda  işçilere danışılmaksızın ücretlerinden kesinti yapılması hukuka kesinlikle aykırıdır. İşçi ücretlerinden bu şekilde yapılacak kesintilerin iadesi patrondan 5 yıl içerisinde talep edilebilir.

Zincir marketlerde çalışan işçilerin sendikalı olmalarının önünde herhangi bir engel var mı? Marketin yöneticisi sendikaya üye olduğumu öğrenebilir mi?   

Sendikal örgütlenme hakkınız en temel işçi haklarından biri olup sendikalı olmanızın önünde hiçbir yasal engel bulunmamaktadır. Market işçileri ister güvenlik görevlisi ister mağaza çalışanı ister temizlik personeli olsunlar “Ticaret, Büro, Eğitim ve Güzel sanatlar” işkolunda kurulmuş olan aynı sendikanın üyesi olabilirler.

E-devlet üzerinden gerçekleştireceğiniz sendika üyeliğiniz patronlar tarafından öğrenilemez. Sendika üyeliğiniz ancak sendikanızın işyerinizde toplu sözleşme yapacak kadar çok sayıda işçi arasında örgütlenmesi halinde yetki tespiti yapılması sırasında öğrenilir. Fakat unutmayın ki işyerinde sendikalı işçi sayısının toplu sözleşme yapabileceğiniz sayılara ulaşması halinde patronun işçilere sendikal baskı uygulaması da oldukça zorlaşacaktır.

Sendikalı olmanızı engelleyecek her türlü baskı ve eylemleri ilgili kurumlara şikâyet sebebi olduğu gibi, sendikalı olduğunuz için işten çıkarılmanız ve bu durumu kanıtlamanız halinde patron size bir yıllık ücretiniz tutarında tazminat ödemeye de mahkûm edilebilecektir.

BU DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

2 aydır maaşları ödenmeyen Point Kargo işçileri ücretlerini istiyor

Point Kargo’da çalışan işçiler, yoğun çalışma saatlerine rağmen iki aydır maaşlarını alamıyor. Özellikle pandemi döneminde …

0 0 vote
Article Rating
Kaydol
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x