DARLANMA - KORKMA | BİZİMLE İRTİBATA GEÇ

İşçinin Hukuk Köşesi: Faturalar el yakıyor

Bir fatura geldiğinde nelere dikkat etmeliyiz?

Elektrik, su ya da doğalgaz tüketimine dair bir fatura geldiğinde faturanın düzenlendiği dönemin, düzenlenme tarihinin, önceki fatura ve sayaç üzerindeki veri (endeks) ile karşılaştırarak sayaç okuma endeks bilgilerinin, birim fiyatı ile tüketim miktar hesaplarının, elektrik faturalarında dönemsel kullanım (yani tek zaman, gündüz, gece, puant gibi kullanım) hesaplarının doğru olup olmadığı ile ödeme süresi için en az 10 gün süre verilmiş olmasına dikkat edilmelidir. Bu kontrol yapılırken kullanım miktarlarında esaslı bir değişiklik yoksa önceki son 3 ayın faturası ile birlikte değerlendirmek yararlı olacaktır.

Elektrik, su ve doğalgaz gibi enerji kullanımına dair faturalar hangi bedel kalemlerini içermektedir? Değişik isimler altında birden çok bedelin faturaya yansıtılması yasal mıdır?

Enerji faturalarında sayaç ile tespit edilen tüketim bedellerinin yanı sıra birden çok başkaca kalem ve bedel bulunmaktadır. Buna örnek olarak; elektrik faturasında “enerji fonu, TRT payı, elektrik ve havagazı tüketim vergisi”, su faturasında “atık su bedeli, çevre temizlik vergisi” gibi ek bedeller yer almaktadır. Bunların bir kısmı doğrudan yasal düzenlemelerden kaynaklanmakla birlikte; bir kısmı da “kayıp kaçak bedeli, dağıtım bedeli, perakende satış hizmet bedeli, sayaç okuma bedeli, iletim bedeli” gibi birkaç yıl önce hukuka aykırı olduğundan yargı kararları ile elektrik faturalarından iptal edilen kalemlerdir. Mevzuatla düzenlenen bedellerle ilgili hukuki başvurular reddedilirken; elektrik şirketleri, tüketim birim fiyatlarına aydan aya zam yaparak iptal edilen kalemlere yönelik kazançlarını başka şekilde elde etmeyi başarmıştır.

Sayaç okuma ve faturalandırma işlemleri gelişigüzel (bir faturada 20 gün, bir faturada 70 gün) zaman aralıklarında düzenlenebilir mi?

HAYIR, her bir enerji alanının kendi mevzuatında faturaların hangi alt ve üst sınırlar arasında düzenlenebileceği yazılıdır. Elektrik faturaları en az 25, en fazla 35 gün aralığında düzenlenirken; doğalgaz faturalarında bu süre “Beş günü aşmayacak şekilde aylık düzenlenmeli” şeklindedir. Su hizmeti ise her ilin belediyesine bağlı olarak kurulan genel müdürlükler (ASKİ, İSKİ gibi) dahilinde kendi mevzuatına göre düzenlenmekle birlikte; bunlarda da sayaç okuma aralıkları ortalama olarak aylık dönemleri geçmemektedir. Bu süre ve sınırların dışında düzenlenmiş faturalar başvuru üzerine iptal edilebilmektedir; ancak bu sürelere mücbir sebep, salgın hastalık, olağanüstü durumlar gibi kimi durumlarda istisnalar getirilmekte, kıyas fatura gibi kimi uygulamalara da zemin sağlanmaktadır.

Belirlenmiş aralıklara aykırı olarak düzenlenmiş faturalar için faturayı düzenleyen kuruma elden dilekçe yolu ile her birinin kendi internet sayfalarında yer alan “İletişim” sekmesindeki e-posta adresine kendi adresinizden yazılacak bir e-posta ile ya da sayfadaki “İtiraz/Öneri ve Şikayet” bölmesine yazılı olarak; fatura, abone ve/veya sayaç bilgileriniz ile faturanın yasal sürelerin dışında düzenlendiğini bildirerek iptal edilip usulüne uygun düzenlenmesini isteyebilirsiniz. İtirazdan sonuç alınamaması halinde EPDK’ye şikâyet veya bağlı olduğunuz ilçenin Tüketici Hakem Heyetine başvurmak gibi çeşitli yolları da önerebiliriz.

Faturanın hatalı/bedelin fazla hesaplandığını düşünüyoruz. Nereye, nasıl itiraz edebiliriz?

Gerekli kontrol ve karşılaştırmaları yaptıktan sonra faturanızın hatalı düzenlendiğini düşünüyorsanız elektrik faturanızın fatura kesim tarihinden itibaren bir yıl içerisinde, doğalgaz faturanızın ise son ödeme tarihine kadar hizmet aldığınız dağıtım şirketine doğrudan dilekçe ile ya da e-posta yoluyla itiraz edebilirsiniz. Ayrıca bu şirketlerin hepsinin resmi internet sayfası üzerinden itiraz ve şikayetler için “İtiraz ve Şikâyet” bölmesi oluşturmuş olması yönetmeliklerine göre zorunludur. Bu kısımlar aracılığı ile de itiraz etmeniz mümkündür. Su faturası içine su hizmeti sağlayan il belediyesinin ilgili su ve kanalizasyon idaresine kendi mevzuatları uyarınca aynı şekilde (doğrudan/e-posta ile) itiraz etmeniz gerekmektedir.

Faturanın ödenmemesi halinde şirketler hemen hizmeti kesme hakkına sahip midir?

HAYIR, hizmetin kesilmesi için belli koşulların birlikte oluşması zorunludur. Faturanın son ödeme tarihinin geçirilmiş olmasından itibaren mevzuatla belirli süreler (elektrikte en az beş iş günü, doğalgazda en az on beş gün) geçmekle birlikte; tüketiciye bir ihbarname ile borcun yine ödenmemesi halinde hangi süre içinde hizmetin kesileceğinin bildiriminin yapılması zorunludur. Bu bildirim olmaksızın ve belirli süreler geçmeksizin hizmetin durdurulması kesinlikle hukuka aykırıdır.

Hizmetin hukuksuz kesilmesi halinde; durumun aciliyeti sebebiyle önce ilgili kurumun resmi müşteri hizmetleri numarasını aramak ve durumu ihbar edip hizmetin hemen açılmasını istemek faydalı olacaktır.

Elektrik, su ve doğalgaz gibi temel, yaşamsal enerji hizmetlerini belirli şirketlerden almak zorunda mıyız? Bu alanlarda rekabet ve serbest piyasa tüketicinin yararına mıdır?

Öncelikle su hizmeti belirttiğimiz gibi; tüketicilerin oturduğu il belediyelerine bağlı su ve kanalizasyon idareleri tarafından (ASKİ, İSKİ gibi) verilmektedir. Bunlar tam olmasa da diğer enerji alanlarına göre nispeten daha kamusal bir nitelik taşımaktadır. Elektrik ve doğalgaz hizmetleri ise; her ne kadar EPDK tarafından denetlense de elektrik, doğalgaz gibi temel ihtiyaçlara serbest piyasa düzeninde kâr odaklı bakan şirketler eliyle yürütülmektedir. Bunun doğal sonucu olarak, ticari bir kaygıyı önceleyen şirketler ve onları kollayan düzen, sürekli elektrik ve doğalgaza zam yapabilmekte, artan yoksulluğa ve örneğin pandemi gibi olağanüstü durumlara karşın ödenemeyen faturalar sonrasında insanların elektriğini, doğalgazını kesebilmekte; hiç haber vermeden sayacını söküp götürebilmektedir. Elektrik, su ve doğalgazın temel ve yaşamsal bir insan hakkı olduğu savunusu ile hareket edilmeli; haksız uygulamalara karşı bu çerçevede hukuk mücadelesi yürütülmeli ve hatta bu temel hakların evrensel ve anayasal düzende “insanın yaşama hakkı” kapsamında mutlak kesintisiz ve ücretsiz birer kamu hizmeti olması gerektiği savunulmalıdır.

BU DA İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Karizma Beşler fabrikasında işçilerin fazla mesai ücretleri ödenmiyor

İstanbul Silivri’de bulunan Karizma Beşler sucuk fabrikasında Aralık ayı mesai ücretlerinin eksik dağıtıldığı öğrenildi. Patronların …

0 0 vote
Article Rating
Kaydol
Bildir
guest
0 Yorum
Inline Feedbacks
View all comments
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x